Yapay Zekâya Doğru Brif Verme Rehberi

Bir terziye "bana bir ceket dikin" demekle, "düğün için, koyu lacivert, iki düğmeli, yazın giyilecek hafif bir kumaştan bir ceket" demek aynı sonucu vermez. Yapay zekâ ile çalışırken de durum aynıdır. Verdiğiniz tarif ne kadar netse ilk taslak o kadar işe yarar. Bu tarife brif diyoruz.

Brif nedir, neden önemlidir?

Brif, yapay zekâya vereceğiniz işin kısa tanımıdır. İşletmeniz kim, kime hitap ediyorsunuz, ne istiyorsunuz ve hangi sınırlar içinde çalışılacak, bunların hepsi brifin içindedir. Model sizi tanımaz, işletmenizi görmez; elinde yalnızca yazdıklarınız vardır. Eksik bıraktığınız her şeyi tahminle doldurur ve tahmin çoğu zaman ortalama bir sonuç üretir.

İyi brif sizi iki şekilde kurtarır. Birincisi, ilk taslak daha isabetli olur ve düzeltme turu azalır. İkincisi, hangi bilginin gerçekten sizden geldiğini bilirsiniz; bu da sonradan doğrulama işini kolaylaştırır.

Brifin beş bileşeni

Her brifte şu beş bölüm bulunmalı:

• İşletme: Adı, ne yaptığı, nerede olduğu, kaç yıldır çalıştığı (biliyorsanız).
• Hedef kitle: Kime satış yapıyorsunuz? Yaş aralığı yerine durumu tarif edin: "evini yeni tadilattan çıkaran aileler" gibi.
• Amaç: Bu sayfadan sonra ziyaretçinin ne yapmasını istiyorsunuz? Aramak, randevu almak, sipariş vermek, formu doldurmak?
• Ton ve sınırlar: Samimi mi resmî mi? Hangi ifadeleri kullanmayın? Hangi iddialar kesinlikle yazılmasın?
• Format: Kaç bölüm, kaç kelime, hangi başlıklar?

Zayıf ve güçlü brif karşılaştırması

Zayıf brif şöyle olabilir: "Berber dükkânım için bir web sitesi yap."

Aynı işletme için daha güçlü bir brif şöyle yazılır: "Bursa Nilüfer'de iki koltuklu bir erkek berber dükkânıyım. Müşterilerim çoğunlukla mahalleden, her yaştan erkekler. Sitenin amacı randevu almalarını sağlamak. Ana sayfada kısa bir tanıtım, hizmet listesi, çalışma saatleri ve iletişim bölümü olsun. Ton samimi ve kısa olsun. Fiyat, ödül ya da müşteri yorumu uydurma."

İkinci metin yalnızca beş cümle ama modele bir işletme, bir kitle, bir amaç ve net sınırlar veriyor. Çıktının kalitesindeki fark ilk bakışta görülür.

Sınırları yazmayı unutmayın

En çok atlanan bölüm "ne yapma" bölümüdür. Yapay zekâ boşluk gördüğünde doldurur. Fiyat bilgisi vermediyseniz bir fiyat önerebilir, adres vermediyseniz örnek bir adres yazabilir. Bunları engellemenin yolu açık bir cümledir: "Rakam, fiyat, adres ve telefon bilgisi uydurma; bilmediğin yere [BİLGİ GİRİLECEK] yaz."

Bu köşeli parantez yöntemi hem güvenli hem pratiktir. Taslağı aldığınızda boş yerleri tek tek doldurursunuz ve hiçbir yanlış bilgi sitenizde kalmaz.

Gerçek bilgiyi önceden hazırlayın

Brifi yazmadan önce bir not sayfası hazırlamak işi hızlandırır. Şunları toplayın: ticari ünvanınız, hizmet listesi, çalışma saatleri, sık sorulan sorular, mevcut sosyal medya adresleriniz. Bu bilgileri brifin altına yapıştırırsanız model uydurmak yerine verdiğinizi kullanır.

Not sayfasında ne kadar çok kişisel veri varsa o kadar dikkatli olun. Müşterilerin adını, telefonunu ya da randevu kayıtlarını komuta yapıştırmayın; siteyi oluşturmak için bu bilgilere ihtiyaç yoktur.

Örnekle anlatın

Bazen ne istediğinizi sözle tarif etmek zordur. Bu durumda örnek vermek işe yarar. Beğendiğiniz bir sitenin tonunu birkaç cümleyle tarif edin ya da kendi yazdığınız bir mesajı örnek olarak ekleyin: "Tonu şuna benzesin: 'Merhaba, kısa sürede dönüş yapıyoruz, bize yazın.'" Başka birinin metnini kopyalamak yerine tonu örnek almak, hem özgünlük hem de telif açısından daha sağlıklıdır.

Tek seferde değil, tur tur ilerleyin

Brif tek bir mesajla bitmez. Birinci turda yapıyı isteyin; bölümler ve başlıklar. İkinci turda her bölümün metnini isteyin. Üçüncü turda tonu ve uzunluğu ayarlayın. Her tur sonunda çıktıyı okuyup bir sonraki komuta düzeltme notlarınızı ekleyin: "Giriş çok uzun, iki cümleye indir. Hizmet listesinde manikür yok, kaldır."

Bu yöntem yapay zekâyı bir yardımcı gibi yönetmek anlamına gelir. Ona bir kez söyleyip bırakmazsınız; sonucu görüp yönlendirirsiniz.

Sık yapılan hatalar

• Çok kısa ve belirsiz brif vermek
• Hedef kitleyi tanımlamamak ("herkes" bir hedef kitle değildir)
• Amacı belirtmemek; sayfanın ne yapması gerektiğini söylememek
• Yasakları yazmamak
• Çıktıyı doğrulamadan yayımlamak
• Aynı brifi bütün sayfalar için kullanmak; ana sayfa ile hizmet sayfasının amacı farklıdır

Brif kontrol listesi

Komutu göndermeden önce şu soruları yanıtlayın:

• İşletmemi tanımayan biri brifi okusa ne yaptığımı anlar mı?
• Hedef kitleyi somut biçimde tarif ettim mi?
• Sayfanın amacını tek cümleyle yazdım mı?
• Uydurulmaması gereken şeyleri açıkça söyledim mi?
• Boş bilgi için bir işaret belirledim mi?
• Format ve uzunluk isteğimi belirttim mi?

Brifi bir başkasına okutun

Yazdığınız brifi göndermeden önce işletmenizi bilmeyen birine verin ve "bu metne bakarak ben ne yaptığımı anlatabilir misin?" diye sorun. Tekrarlayamıyorsa model de yanlış anlayacaktır. Böyle bir deneme, en çok "kimse bilmiyor ama ben biliyorum" türünden eksikleri ortaya çıkarır: mahalle adı, hizmet çeşidi ya da kime hitap ettiğiniz gibi.

Brifin ilk satırına bir de "bu işin başarılı sayılması için ne gerekir?" cümlesi ekleyin. Örneğin "Sayfayı okuyan kişi randevu için telefonu eline almalı." Modele bir ölçüt vermek, tek tek cümleleri değil, sayfanın bütününü o amaca yöneltmesini sağlar.

Bu ölçütü, sonuç çıktığında da kullanın: taslağı okuyup "bu sayfayı okuyan biri gerçekten telefonu eline alır mı?" diye kendinize sorun. Cevap hayırsa hangi bölümün ikna gücünü zayıflattığını bulup yalnızca onu yeniden isteyin.

Brifi saklayın

Yazdığınız iyi bir brifi bir dosyada saklayın. Yeni bir sayfa ya da yeni bir kampanya için yalnızca değişen kısımları güncellersiniz. Zamanla bu dosya, işletmenizin yapay zekâya anlatılmış resmî bir tanımı hâline gelir ve her taslakta aynı doğruluk seviyesini korumanıza yardımcı olur.